Z czego produkowany jest erytrytol – naturalne źródła i proces produkcji

Czym jest erytrytol i do jakiej grupy związków należy?

Z chemicznego punktu widzenia erytrytol (oznaczany w przemyśle spożywczym jako E968) to alkohol cukrowy, należący do grupy polioli, będący zdrowym słodzikiem, który w strukturze chemicznej różni się znacząco od cukru stołowego. Jego unikalna budowa sprawia, że jest to dobry zamiennik cukru, charakteryzujący się zerową kaloryczność oraz brakiem wpływu na poziomu glukozy we krwi, a często pytamy, z czego produkowany jest erytrytol, zapominając, że jest on związkiem występującym powszechnie w naturze, a nie syntetycznym tworem jak aspartam. Erytrytol, znany też jako erytrol, to krystaliczny proszek o słodkości zbliżonej do 70% słodyczy sacharozy [1]. Co istotne, w odróżnieniu od tradycyjnego białego cukru, nie ulega on trawieniu w układ pokarmowy w taki sam sposób, gdyż organizm ludzki nie posiada enzymów, które mogłyby rozłożyć go na cukry proste, dlatego nie dostarcza on kalorii. Dla wielu osób zastanawiających się, z czego produkowany jest erytrytol, kluczową informacją jest to, że należy on do tej samej rodziny co ksylitol czy sorbitol, ale wyróżnia się lepszą tolerancją trawienną, będąc niskokalorycznym zamiennikiem, który świetnie sprawdza się do słodzenia napojów i wypieków, nie powodując nagłych skoków insuliny, co odróżnia go od zwykły cukier.

Czym różnią się poliole od zwykłego cukru?

Poliole, zwane alkoholami cukrowymi, różnią się fundamentalnie od tradycyjnego cukru tym, że nie powodują gwałtownego wzrostu poziomu glukozy we krwi, co jest kluczową cechą dla diabetyków [1]. Podczas gdy zwykły cukier jest szybko wchłaniany, poliole takie jak erytrytol przechodzą przez organizm w większości w niezmienionej postaci, co sprawia, że erytrytol to doskonały zamiennik cukru dla osób unikających kalorii.

Dlaczego erytrytol ma zerowy indeks glikemiczny?

Erytrytol posiada zerowy indeks glikemiczny, ponieważ nie jest metabolizowany przez organizm tak jak glukoza, co wyróżnia go na tle innych substancji słodzących [2]. Spożycie tego zamiennik cukru nie stymuluje trzustki do produkcji insuliny, co oznacza, że poziom cukru we krwi pozostaje stabilny, dzięki czemu osoby kontrolujące glukozy we krwi mogą bezpiecznie włączyć go do swojej diety, nie martwiąc się o wahania glikemii.

Gdzie erytrytol występuje naturalnie?

Choć często pytamy, z czego produkowany jest erytrytol w warunkach fabrycznych, warto wiedzieć, że występuje on naturalnie w niektórych owocach, takich jak melony, gruszki czy winogrona, a także w grzybach kapeluszowych i produktach fermentowanych, np. w winie, serach dojrzewających czy sosie sojowym [1]. Jest to naturalna substancja słodząca, z którą nasz układ pokarmowy miał styczność od wieków, w przeciwieństwie do nowoczesnych, sztucznych słodzików, a obecność tego związku w nieprzetworzonej żywności dowodzi, że nie jest to substancja obca dla organizmu. W naturze erytrytol pełni funkcje ochronne dla tkanek roślinnych, jednakże, aby pozyskać ilość słodzika odpowiadającą kilogramowi cukru stołowego, musielibyśmy przetworzyć tony owoców, co byłoby skrajnie nieekonomiczne. Dlatego wiedza o tym, z czego produkowany jest erytrytol w przyrodzie, posłużyła naukowcom do opracowania metod biotechnologicznych naśladujących te naturalne procesy, dzięki czemu mamy dostęp do erytrytolu jako czystego, bezpiecznego dodatku, który smakiem przypomina zwykły cukier, ale nie niesie ze sobą jego negatywnych skutków zdrowotnych.

Ile erytrytolu zawierają owoce i produkty fermentowane?

Ilości erytrytolu w niektórych owocach są śladowe i nie wystarczą, by zastąpić cukru stołowego na skalę przemysłową, gdyż aby uzyskać słodki smak odpowiadający jednej łyżeczce cukru, trzeba by zjeść ogromne ilości owoców, dostarczając przy tym mnóstwo fruktozy [1]. Dlatego, wiedząc z czego produkowany jest erytrytol w naturze, przemysł musi polegać na wydajniejszej metodzie fermentacji, a nie na ekstrakcji.

Jak przebiega przemysłowa produkcja erytrytolu?

Skoro pozyskiwanie erytrytolu bezpośrednio z owoców zupełnie się nie kalkuluje, to ten dostępny w sklepach powstaje dzięki naturalnej fermentacji glukozy prowadzonej przez specjalnie wyselekcjonowane drożdże — proces zbliżony bardziej do robienia jogurtu czy wina niż do przemysłowej chemii. Głównym surowcem jest zazwyczaj glukoza pozyskiwana ze skrobi kukurydzianej lub pszenicznej, przy czym warto zaznaczyć, że czasami w opisach surowców można spotkać określenie ze skrobii kukurydzianej, co odnosi się do tego samego źródła, a całość odbywa się w kontrolowanych warunkach biotechnologicznych. W tym procesie fermentacji [1] kluczową rolę odgrywają mikroorganizmy, które naturalnie syntezują ten związek, dzięki czemu powstaje erytrytol o bardzo wysokiej czystości, przekraczającej 99%. Po zakończeniu fermentacji, mieszanina jest dokładnie oczyszczana, filtrowana i krystalizowana, a końcowy produkt to biały, krystaliczny proszek, który wygląda jak zwykły cukier, ale ma zupełnie inne właściwości metaboliczne. Zrozumienie, z czego produkowany jest erytrytol (z roślinnych surowców w drodze fermentacji), pozwala docenić go jako bezpieczny dodatek do żywności, a nie syntetyczny chemikalię, będąc procesem bezpiecznym i zgodnym z rygorystycznymi normami bezpieczeństwa żywności.

Jakie drożdże wykorzystuje się do produkcji erytrytolu?

Do produkcji wykorzystuje się bezpieczne szczepy drożdży, takie jak Yarrowia lipolytica, które efektywnie przekształcają glukozę w erytrytol, i to właśnie dzięki nim ze skrobi kukurydzianej powstaje erytrytol na masową skalę [1]. Drożdże te naturalnie występują w żywności, co potwierdza, że erytrytol to naturalna substancja słodząca, a wiedza o tym, z czego produkowany jest erytrytol przy użyciu drożdży, buduje zaufanie do tego zamiennik cukru.

Czy erytrytol z kukurydzy różni się od erytrytolu z pszenicy?

Niezależnie od tego, z czego produkowany jest erytrytol – czy z kukurydzy, czy pszenicy – końcowy produkt chemicznie jest identyczny, choć erytrytol kukurydziany jest popularniejszy i gwarantuje brak glutenu, co jest ważne dla alergików [1]. Obie wersje to doskonały zamiennik cukru, który z powodzeniem zastępuje białego cukru w kuchni bez ryzyka dla zdrowia i bez dostarczania zbędnych kalorii.

Czy erytrytol jest bezpieczny i kto potwierdza jego jakość?

Erytrytol jest uznawany za jeden z najbezpieczniejszych dodatków do żywności, a w dietetyce jako najbezpieczniejszy wybór wskazywane są słodziki keto, w tym erytrytol, ponieważ instytucje takie jak FDA i EFSA potwierdziły, że ich stosowanie nie wiąże się z ryzykiem toksyczności [1]. Jest to zdrowy słodzik, który w przeciwieństwie do cukru, nie uzależnia i nie niszczy organizmu, a pytanie, z czego produkowany jest erytrytol, jest istotne w kontekście bezpieczeństwa – jego naturalne pochodzenie i proces powstawania w drodze fermentacji są gwarantem jakości i powtarzalności. Mimo że jest bezpieczny, należy pamiętać, że jak każdy poliol, w bardzo dużych dawkach może wywołać efekt przeczyszczający, choć próg tolerancji jest znacznie wyższy niż dla ksylitolu. Najnowsze badania sugerują ostrożność u osób z zaawansowanymi chorobami serca [3], jednak dla ogółu populacji erytrytol pozostaje bezpieczną alternatywą dla tradycyjnego cukru. Zastępując nim zwykły cukier, eliminujemy puste kalorie, co jest kluczowe w walce z otyłością, a jako dobry zamiennik cukru, erytrytol nie podnosi glukozy we krwi, co czyni go cennym sprzymierzeńcem w diecie ketogenicznej i low-carb.

Dlaczego erytrytol jest lepiej tolerowany niż inne słodziki?

Erytrytol jest wchłaniany w jelicie cienkim i wydalany z moczem, dzięki czemu rzadziej powoduje skutki uboczne ze strony układu pokarmowego niż inne poliole, które fermentują w jelitach, co może powodować wzdęcia [2]. Dzięki temu erytrytol jest uważany za lepiej tolerowany i bezpieczniejszy zamiennik cukru w codziennej diecie, nie wywołując dyskomfortu typowego dla nadmiaru cukru.

Czy erytrytol jest zdrowy i jakie ma właściwości?

Rozważając, czy erytrytol jest zdrowy, należy podkreślić, że współczesna nauka przypisuje mu właściwości wykraczające poza rolę zwykłego zamiennik cukru, a często pacjenci pytają specjalistów czy erytrytol jest zdrowy, podczas gdy badania potwierdzają, że jest on silnym antyoksydantem, który może wspomagać organizm w walce z wolnymi rodnikami. Wykazuje właściwości antyoksydacyjne, chroniąc struktury komórkowe przed uszkodzeniami, w tym śródbłonek naczyń krwionośnych, co sprawia, że jest składnikiem pożądanym w zdrową żywnością [1]. Istotnym aspektem jest profilaktyka stomatologiczna, gdyż w przeciwieństwie do cukru stołowego, erytrytol nie ulega fermentacji w jamie ustnej, dzięki czemu nie powoduje próchnicy i hamuje rozwój bakterii Streptococcus mutans, odpowiedzialnych za niszczenie szkliwa. Zastąpienie cukru erytrytolem to prosty krok ku ochronie zębów przed powstawania próchnicy, a jego regularne stosowanie zamiast tradycyjnego cukru pomaga utrzymać odpowiednie pH w ustach, dodatkowo ze względu na brak wpływu na poziom glukozy, jest bezpieczny dla osób z insulinoopornością, stanowiąc element profilaktyki chorób metabolicznych.

Czym różni się erytrytol od ksylitolu i innych słodzików?

Zarówno erytrytol, jak i ksylitol (cukier brzozowy) są popularnymi zamiennikami cukru, jednak ich profil jest odmienny, a rozważając ksylitol czy erytrytol, warto wiedzieć, że podstawowa różnica polega na wartości energetycznej: erytrytol ma praktycznie 0 kcal, podczas gdy ksylitol dostarcza około 2,4 kcal na gram [2]. Oznacza to, że erytrytol pozwala całkowicie wyeliminować podaż kalorii ze słodzenia, co jest niemożliwe w przypadku ksylitolu czy zwykły cukier. Kolejną różnicą jest indeks glikemiczny, ponieważ erytrytol ma zerowe IG i nie podnosi poziom cukru, podczas gdy ksylitol ma niski IG, ale może minimalnie wpływać na glikemię. Warto też pamiętać o tolerancji żołądkowej – erytrytol jest znacznie łagodniejszy i rzadziej wywołuje sensacje trawienne, a ponadto, wiedząc z czego produkowany jest erytrytol (fermentacja), mamy pewność co do jego naturalności. W porównaniu do sacharozy, oba słodziki są zdrowsze, ale to erytrytol jest „królem” diet keto, będąc mniej słodki (ok. 70% słodyczy cukru) i wymagając nieco większego dozowania, by uzyskać ten sam efekt co przy użyciu tradycyjnego cukru.

Bibliografia

[1] Regnat K., Mach R.L., Mach-Aigner A.R., „Erythritol as sweetener-wherefrom and whereto?”, Applied Microbiology and Biotechnology, 2017.

[2] Bordier V., Teysseire F., Senner F. et al., „Absorption and Metabolism of the Natural Sweeteners Erythritol and Xylitol in Humans: A Dose-Ranging Study”, International Journal of Molecular Sciences, 2022.

[3] Witkowski M., Nemet I., Alamri H. et al., „The artificial sweetener erythritol and cardiovascular event risk”, Nature Medicine, 2023.